«Чан КцIар» манидикай
И сеферда чна гьуьрметлу кIелзавайбурун вилик Руслан Межмуллаева вичин буба Ибадуллагь Межмуллаеван гафариз теснифнавай «Чан КцIар» мани гъизва. Алай вахтунда макьаматдин и эсер тамамарзавай цIудралди манидарар малум я.
Руслан Межмуллаев 1971-йисуз КцIар шегьерда лезги хизанда дидедиз хьана. Адан диде-бубадин ери-бине Дагъустандай я: буба Ибадуллагь – Ахцегьрин хуьряй, диде Къизилгуьл – Кьурагь райондин КIирийрин хуьряй.
Руслан Межмуллаев сарарин духтур я. Амма ада вичи хиве кьазвайвал, макьаматдихъ адан рикIи гьеле аял чӀавалай ялзавай. ЧIехи хьайила, ам макьаматдин рекье манийрин мусанифни, тамамарзавайдини вич яз сифте камар къачуз эгечIна.
Къенин юкъуз Руслан Межмуллаев урус ва лезги чӀаларал вичин буба Ибадуллагь Межмуллаеван, Лезги Няметан, Забит Ризванован, Гуьлалийрин Эйвазан, Билал Адилован ва гзаф маса шаиррин чIалариз теснифнавай 200-дав агакьна манийрин мусаниф я.
И рекье сифте камар къачуз Руслан Межмуллаев гьеле 1998-йисуз гатIунна. И йисуз вич алай вахтунда рагьметдиз фенвай шаир Ибадуллагь Межмуллаеван чӀалариз теснифнавай 17 мани, гьа гьисабдай яз чеб алай вахтунда машгьур хьанвай «КIани Жейран» ва «Чан КцIар» маниярни санал кIватIнавай альбомдиз экуь дуьнья акуна. И кьве манидикай Русланан кьилдинвал къалурзавайбур хьанвайди мад сеферда хълагьун, заз чиз, артухан кар жедач. Манияр теснифна 28 йис алатнаватӀани, абуру къени лезгияр авай гьар са пипIе ван ийизва. «КIани Жейран» ва «Чан КцIар» манияр чи манидарри еке сегьнейрилай, мехъеррикни межлисрик ва маса шад мярекатрал тамамарзава. Идахъ галаз сад хьиз, «Чан КцӀар» мани КцӀар шегьердин вичин жуьредин гимндиз элкъвенва. Вири и крари, гьелбетда, Русланан рикӀ шадарзава.
Амма эхиримжи йисара чи вилериз рикӀ сефилардай шикилар аквазва: «Чан КцӀар» ва «КIани Жейран» манийрин «мусанифар», марфадилай гуьгъуьниз къарникъузар экъечӀдай жуьреда, югъ-къандавай гзаф жезва. Гьайиф хьи, къенин юкъуз интернетдин сергьятра чаз аквазвайди «къупаран басрух» я: садбуру Руслан Межмуллаеван манийрин «мусанифвал» чпин, кьвед лагьайбуру маса композиторрин кӀвачихъ язава. Пуд лагьай жуьрени ава, абур лагьайтIа, и манияр халкьдинбур тирди «субутариз» алахънава. Амма макьаматдикай са тӀимил хьайитӀани хабардар касди гьич садрани абур халкьдинбур я лугьудач, гьикI хьи, чеб теснифнавай жуьредиз килигайтIа, абур халкьдин манийрин гьич патавайни физвач.
Эгер куьрелди лагьайтIа, Руслана теснифнавай манияр чпин «эсеррин чантадиз» вегьез кIанзавайбур йикъалай-къуз гзаф жезва. И малкамутвилин гьахъсузвал алай асирдин тӀебиб авачир са «тӀегъуьндиз» элкъвенва. Винидихъ чун рахай вири крар фикирда кьуна, чна Руслан Межмуллаеван манийрикай сад зигьин авай кIелчийрин вилик акъудун чи буржийрикай яз гьисабзава.
Мурад Саидов
Чан КцIар
Кьве пад тамар, са пад дагълар, са пад гьуьл,
Ви багълара гьар са жуьре къизилгуьл,
Акун кумаз ачух жеда фад гуьгьуьл.
Мурад я вун, гатфар я вун, чан КцIар,
Вирибур(у)кай ширин я ви ван, КцIар.
Ви пак чилин гьар са чIиб накьв къизил я,
КIвал эцигдай вацIун къванер кьезил я,
Физ-атуниз ажеб мукьвал мензил я.
Мурад я вун, гатфар я вун, чан КцIар,
Вирибур(у)кай ширин я ви ван, КцIар.
Къагьримандин гуьмбет ала майдандал,
Асланди хьиз гьужум авур душмандал,
Ашукь я вал ашукь тирвал жейрандал,
Мурад я вун, гатфар я вун, чан КцIар,
Вирибур(у)кай ширин я ви ван, КцIар.
Хайи диде гьар баладиз масан я,
Михьи гьава сагъламвилиз хъсан я,
Чандиз кIани лап са багьа дарман я.
Мурад я вун, гатфар я вун, чан КцIар,
Вирибур(у)кай ширин я ви ван, КцIар.
