1996-йисан 1-апрелдилай чи гьар садан уьмуьрда кьилин документдиз элкъвенвай, 11 рекъемдикай ибарат тир СНИЛС (страховой номер индивидуального лицевого счёта) къуватда гьатнай. Россиядин Яшайишдин фондунин (СФР) Дагъустанда авай отделенидин малуматдал асаслу яз, къенин юкъуз Дагъустанда ам саки 3 миллионни 70 агъзур агьалидиз ганва. ОПС-дин (обязательное пенсионное страхование) къурулушда учётда акъвазун патал кьетIен нумради, малум тирвал, страховатнавай кас тайинарзава, яни адан куьмекдалди чириз жезва.
Генани дуьз лагьайтIа, СНИЛС инсандиз уьмуьрда лазим вири — хайи йикъалай эгечIна, та пенсиядиз экъечIдалди — госкъуллугъар агакьарзавай куьлег я. И нумра дидевилин (хизандин) капитал къачун, бицIек аялрин бахчадиз ва я школадиз фин, яшайишдин рекьяй кьезилвилер ва пулар къачун патал лазим къвезва. СНИЛС-ди агьалидиз медицинадин къуллугърикай пулсуздаказ менфят къачудай, медкарта ачухдай ва ОМС-дин полис къачудай мумкинвал гузва. Гьукуматдин кIвалахдал акъваздайла, ам страховой взносар гун ва стаж тестикьарун патал лазим къвезва.
Гьа са вахтунда 2020-йисалай СНИЛС къачунин къайда лап регьят хьанвайдини рикIел хкиз кIанзава. Аял хайила, а документ, диде-бубадин патай кьилди арза галачиз ва санизни фин тавуна (проактивно), ЗАГС-да ачухзава, идакай «Госкъуллугъар» порталда хсуси кабинетдиз малумат хквезва. И жуьреда цIинин алатнавай варцара Дагъустанда 11 200 бицIекдиз СНИЛС ганва.
СФР-дин Дагъустанда авай отделениди идахъ галаз алакъалу яз а кардал фикир желбзава хьи, дидедин анкетадин делилар ва Яшайишдин фондуниз рекье тунвай малумат сад хьтинди хьун лазим я. Мисал яз, дишегьлиди фамилия дегишарнава, амма идакай малумат Яшайишдин фондунив агакьарнавач, аялдин СНИЛС «Госкъуллугъар» порталда акъатдач. Эгер дидедихъ «Госкъуллугъар» порталда хсуси кабинет (учётдин запись) авачтIа, яшамиш жезвай чкадилай аслу тушиз, адавай СНИЛС Яшайишдин фондунин республикада кардик квай муьштерийрихъ галаз кIвалахдай къуллугъра ва я МФЦ-да къачуз жеда. Жував паспорт ва аял хунин гьакъиндай шагьадатнама хьана кIанда.
Къейд авун лазим я хьи, СНИЛС къецепатан уьлквейрай атанвай ксаризни лазим я: эгер абур РФ-дин мулкара гьукуматдин кIвалахдал акъвазиз хьайитIа, Россиядин гражданство ва я вахтуналди яшамиш хьунин ихтияр аватIа, «Госкъуллугъар» порталдикай менфят ва я яшайишдин рекьяй пулар къачузватIа.
СНИЛС-дин нумра «Госкъуллугъар» порталда чириз жеда. Амма агьалидиз ам чарчинди яз къачудай ихтиярни ава. Амни республикадин муьштерийрихъ галаз кIвалахдай къуллугъриз ва я МФЦ-диз фена къачуз жеда.
Рагнеда Рамалданова
