Медет Эрзиманов
«Гафуникай гатана, гапур тур…»
Гъиле авай йисуз адан 75 йис жедай. ЦIусад йис вилик Медет Эрзиманов чавай къакъатнатIани, лезги поэзияда адан тIвар эбеди яз амукьда. Медет Эрзиманов кьетIен рангарин ва къуватдин бажарагъ ганвай шаиррикай сад я. КцIар райондин Манкъулидин хуьре дидедиз хьайи ада хуьруьн школадилай гуьгъуьниз Сумгаитда жуьреба-жуьре карханайра кIвалахна. Адан эсерар Бакуда ва Махачкъалада акъатай уртах «Бахтавар» ва «Къизилгуьлдин мани» кIватIалра гьатнава. 2016-йисуз Бакуда М. Эрзиманован «РикI» чIехи кIватIални акъатна. И ктабдик, шаирдин эсеррилай гъейри, Р. Ризванова адакай кхьенвай гегьенш макъала ва урус чIалаз авунвай таржумаярни акатнава.
"ЛЕЗГИ ГАЗЕТ"
Лезгивал
Заз лезгивал кьуьзуь Шагьди гайид я,
Зи ивидик такабурвал кутуна.
За лезгивал Шагьнабатдай хъвайид я,
Ада гана заз касвилин кьатIунар.
Заз лезгивал Шарвилиди багъишна,
Жуьрэтдикай, къуватдикай пай гана.
Зи лезгивал КIири Бубад алхишна,
Гур женгериз эвердайла, гьай гана.
Зи лезгивал туьтуьхдай къвер ванера
Хвена халкьди агъзур чIалан арада.
Зи лезгивал Лезгистандин къванерал
Килигайдаз тарих тирди аквада.
Зи лезгивал, вун Эминан чIалар я,
Чар тахьайтIа, за цларал кхьидай.
Зи лезгивал, вун Дербентдин цлар я,
Вун тахьайтIа, чун душманри рекьида.
Хци гаф
Ватан, вун чи руьгьдин диде я,
Чи тарих чуьнуьхай хуруда.
Ви паквал къалурдай вяде я,
Акъудна гьиссерин парудай.
Ви паквал къалурдай чIавуз заз
Герек я ви чIалан рехивал.
Акъудиз кIан я вун цавуз заз,
Хайи чIал, чи руьгьдин михьивал.
Саида дуьньядиз себ гана,
Вилерин экуьнихъ къаних яз.
Эмина адетрин кьеб хана,
Дегишвал акунихъ дарих яз.
Сулейман, инкъилаб къарагъна,
Мецеллаз ви чIалан хцивал.
За гьикьван Алибег суракьна,
РикIе тур ви чIалан цицIивал.
Бес Тагьир зи рикIел алачни,
Ви чIалаз хъуьтуьлвал багъишай?
Алирза дуьньяда амачни,
Вичин руьгь ви руьгьдиз къимишай?
Зи ватан, ви хурай хъвана чIал,
Гафуникай гатана, гапур тур.
Ви чIалан дегьнедай къвана зал
Цуькверин чигерин ракъин нур.
Дуьньяда гьакь тавур гьиссер ви
Гьакьна пак цуькверин чигеда.
Гапуррин мягькемвал, кесер ви
Акъвазна чIалан пак жергеда.
Гьайиф, зун, кьуна чIал къалхан хьиз,
Къарагънач женгериз бахтунин.
Юзазва кьуранвай къалгъан хьиз,
Хураваз гарарин вахтунин.
Малум я кьуьлерин цицIивал,
Туьнтвални ивидин-чехирдин.
Гьайиф хьи, гафунин хцивал
Эсерра амач ви шаиррин.
Вун галачиз
Мад хъуьрезва къизил цуьквер,
Заз хъвер-наз гуз, вун галачиз.
Хгузва гьакI гъетери хъвер,
МичIер атIуз, вун галачиз.
Ахъайзава анарди цуьк,
Шад-хуррам я чинарда нуькI.
Тек зун ама хьана гъарикI,
Сивеллаз мурз, вун галачиз.
МичIи хьана экуь алем,
Шезва гъиле дертлу къелем.
Ви дердинай хьана верем,
Ама зун куз, вун галачиз.
Акьазва за гатуз къаяр,
Хъуьрезва зал дустар-таяр,
Эхир кьазва зани цIаяр,
Ваз къура гуз, вун галачиз.
Акван тийиз ви хъвер багьа,
Мискьи хьанва зи рикI заха,
Ви хиялдиз гур кьван пIагьар
Йифиз-юкъуз, вун галачиз.
Вун патал яз рикIин тIал-кIвал,
Агатзава залум ажал.
Эхир Медет атIана гъал,
Фида суруз, вун галачиз.
Хъфимир
Шелда ава гъетерни кваз,
Килига тIун экуь цавуз.
Ша хъфимир, я руш, акъваз,
И тарак зун туна ялгъуз.
Хъфимир вун, цIуьда цавар,
Зи къуьнерал гъамар хьана.
За хуьзва вун, гуьзел тават,
Гъилерикай камар хьана.
Хъфимир вун, кIанивилиз
Алкьвар, талкьвар, цIиг ава, руш.
Ви шикил гвай вилер хьиз захъ,
Ви хиял гвай рикI ава, руш.
Хъфимир вун, кIанибурун
Арада гаф-чIал жедачни?
Вун хъфейтIа, ви къуьнера
Зи гъил хкIур шал жедачни?
АкI жемир ваз вун хъфиник
Ви рикIяй цаз акъатдайди.
Чир хьухь вавай эх тежедай
Дердинин цIай агатдайди.
Хъфимир вун, на зи уьмуьр
Тахьай хьтин ясда лугьуз.
РикIе дерт-гъам гьатнавай за,
Мезни пIузар кIасда лугьуз.
Хъфимир вун, я руш, вавай
Зун гьатай гьал эх жедайд туш.
Вун гьахьнавай ялгъуз кIвале
Зун галачиз шехь жедай туш.
Къарбидин тар
Гуьнед хурал тек алай тар къарбидин,
Виш йисарин марфар, харар акьунвай.
Ви сериндик ял янава шумуда,
Ваз шумуд са игит, хаин акунва?!
Акунва ваз чубан, лежбер, къачагъни,
Чпин дердер ваз ахъайиз алатай.
Ви хилер сух хьана вилиз алчахрин,
КичIез-кичIез ви сериндихъ агатай.
Мердбур вуна мердвилелди кьабулна,
Алчах касдиз багъиш тийиз намердвал.
Хаинри вун ЧК-ра кьван чугъулна,
Эхиз тежез, кьабул тежез ви мердвал.
Вагьшияр хьиз, атана пуд яракьлу,
Ваз гун патал чпиз чидай жазаяр.
Вал бушарна гуьллейрин пуд
дарагълух,
Хъфена, вун туна агьдал, сузадал.
КичIе хьана и кар акур лежберриз,
Чубанни гьакI пагь атIана амукьна.
Къачагъ касди сеперарна регьбердиз,
Вичин пекер-патрумдашар алукIна.
Алатна вахт, хер сагъ хьана къарбидин,
Чубан, лежбер, къачагъарни аквазмач.
Яраб и кар эхзава жал реббиди,
А хаинар чи арада амазма.
Ингье мад хер хьанва тарал къарбидин.
Гьи хаинди адал кьацIна якIунив?
Яраб хуьзва куьз хаинар реббиди,
Къайгъудавай анжах чпин руфунин?
Алчахвал – им суйдай къвезвай бала я,
Накь хаиндин хва къе хаин яз амазма.
Мерддаз накьвни, къванни, тарни
къал я,
Мердбурун суй къени мерд яз аквазма.
Лянет хьурай къарбидиз якIв ягъайдаз,
Ватандин накьв амукьдайвал мискьи яз,
Къе хиялда хаинвилер авайдаз,
Хаин хьиз лезги чилихъ галайдаз,
Лезги чилин дерт такурдаз лезги яз.
Ахвар
Яна галтIам бахтунизни кьисметдиз,
ГалкIида зун путулкадин хурукай.
Кудач зи сур рагьметдини лянетди,
Амай уьмуьр гьалда за гьакI чIурукIа.
Тфу гана рагьметдизни лянетдиз,
Угъри хьана, гадарда за шаирвал.
Вири крар туьш хьайи зи нифретдиз
Ийида за алчах касди ийирвал.
КIевна рекьер дердинин ва гъамунин,
Инсанвилел айгьам гьалчиз, хъуьреда.
Алчахвилер пайда за гьар камуна
Садалайни алакь тавур жуьреда.
Килиг тийиз умудризни мурадриз,
Абур тергиз алахъда зун жедайвал.
И дуьньядал тадач затIни абад тир,
ЧукIурда за инсаният шедайвал.
Тфу гана за эхай кьван азабриз,
Ксуда зун, гъам гадарна, лугьузва.
Амма суза ийизва зи кIарабри,
РикIе дердер, гъамар аваз ксузва.
Ахварайни аквазва заз шейтIанар,
Агатна зав, зи руьгь завай къакъатна.
Хъел яз дустар, пIирер хьтин инсанар,
Зи рикIелай михьи рикIив агатна.
Ягъайди хьиз гатун цикIиз иланди,
Аватзава зун, гьарайна, ахварай:
– Тек вун амай, къуллугъ тавур
шейтIандиз,
Вунни!.. – зи руьгь рахазва зав цаварай.
Ахъа жезва югъ мад йифен пацарай,
Зун ракъинин пак нураркай галкIизва.
Къени са кIус рехи хьана зи чIарар,
Адалатдин нурар рикIиз чкIизва.
* * *
Зи мани лугьунар, шиир кхьинар
Зи рикI цIурзавай гъамунин кьатI я.
Шадвилив ийизвай кьуьлер, рахунар
Ватунай акъатай кафунин кIватI я.
Зи чинай аквазва азабрин кьуьгъвер,
КIев хьанваз зи рикIе умудрин рекьер,
Дестекар хкатна, уьцIенва муькъвер,
Зи гьарай, сузаяр рикIевай чат я.
Зи экуьн – хурушум, нисин – хурушум,
Хифетар къуьнерал – залан кьуркьушум.
Дердери, гъамари авунвай кужум,
Къуьлуьн твар амачир зун ичIи рат я.
Зи лугьун мас ятIа, кьатIун ипри я,
Зи кьатIун хиялрин кIвачел типIри я.
АкI жемир, зун акьул квахьай хибри я,
Зун къе ви кьатIунрал мягьтел я, мат я.
КIан жемир завай ваз тарифар верцIи,
Ви тариф авуртIа, мез кьада харци.
Яб гумир Медетан гафариз харчи,
Ам харчи гафаркай чранвай чIатI я.
"Лезги газетдин" 2026-йисан 41-нумрадай