Вини дережада аваз тешкилин

Алай йисуз чи уьлкведин виридалайни чIехи ва важиблу вакъиа 18-мартдиз кьиле фидай Россиядин президентдин сечкияр я. Адаз и месэладихъ галаз ала­къалу жезвай вири органар, идараяр, жа­вабдарвал хиве авай инсанар гьазур жезва. Гьелбетда, сифте нубатда – сечкидин комиссияр, участокар.

Сечкийриз гьазур жезвай гьалдал РД-дин Гьукуматдини гуьзчивалзава. И мукьвара и месэладиз махсус заседани­ни талукьарнавай. Анал къейдна хьи, президентдин сечкияр уьлкведин майданда общественно-политический важиблу ва зурба вакъиа я.

– Сечкияр михьивилелди, ачухвилелди тухунин жигьетдай жавабдарвал чи хиве гьатзава, – лагьана Избиркомдин председатель Мегьамед Дибирова. – Виликдайни хьайи крар я, сечкийрин юкъуз законар чIурзавай, чIуру крариз рехъ гузвай дуьшуьшарни жезва. Государстводин властдин, муниципалитетрин органрин кар алай везифа михьи, законлу, ачух сечкияр кьиле тухудай вири жуьредин шартIар тешкилун я. И кар патални сечкидин участокар материально-технический рекьяй, электроэнергиядалди, алакъадалди, герек аппаратурайралди таъминарун важиблу я.

Республикадин сечкидин комиссиядин председателди малумат гайивал, комиссияди государстводин гьукумдин ва чкадин самоуправленидин органрихъ галаз санал сечкийрин вахтунда гьалар секинбур, хатасузбур хьун патал герек вири серенжемар кьабулзава.

Комиссиядиз ЦИК-дайни талукь ви­ри малуматар, хабарар къвезва ва гьазурвал акунин вири къайдайрал амалза­ва. Малум тирвал, ЦИК-да 14 кандидатдин документар кьабулнава, абурукай сечкийралди шумуд кас амукьдатIа лугьуз жедач.

Сечкидин комиссия ва властдин ­­ор­ганар секинсуз ийизвай кьилин месэла­ ам я хьи, эхиримжи йисара дагъустан­вий­ри вири жуьрейрин сечкийра­ аш­­къи­дивди иштиракзавачир. Гила сечкидин участокар галай падни рикIел аламачир агьалияр сес гуз гъана кIанзава. Гьавиляй шегьерра, районра, хуьрера таб­ли­гъат­дин кIвалах гегьеншарун кьилин месэладиз элкъвезва. 2018-йисан 1-январдин делилралди, республикада 1677969 сечкичи ава. Махачкъалада 275326 кас ава. Республикада сечкидин 1970 комиссия (абурукай 15 террито­ри­альнияр ва 1915 участокринбур я) ­кардик ква.

Фикир гана кIанзавай са месэла мад ава. Эхиримжи йисара кьиле фейи сечкийрин вахтунда малум хьайивал, шегьерра, иллаки Махачкъалада яш тамам хьанвай вири сечкичияр сиягьра гьатзавач. Имни сечкидин участокрин комиссийри бегьемвилелди кIвалах тавунихъ, чпин мулкара авай яш тамам хьанвай вири  инсанар тайинар тавунихъ галаз алакъалу я. Инанмишвал ийиз кIанзава, президентдин сечкийрин йикъалди  та­лукь­ ва жавабдарвал хиве авай ксари и нукьсан арадай акъудда.

Сечкичийриз къулай ва регьят хьун па­­тал сес гудай хъсан мумкинвилер теш­­килзава. Эгер вилик йисара яш тамам хьанвай гьар са агьалиди вич яшамиш жезвай чкада сес гана кIанзавайтIа, гила адавай вич фейи, авай чкадани са четинвални авачиз сес гуз жеда. Анжах ада и кардин гьакъиндай талукь сечкидин комиссиядиз ва я сечкидин участокдиз виликамаз хабар гана кIанда. Сес гузвай юкъуз кас Москвадиз, Новосибирскдиз, Сургутдиз акъатайтIани, адавай сес гуз жеда.

Президентдин сечкияр вини дережада аваз тешкилун кар алай месэлайрикай сад яз гьисабзава.  Законсуз гьерекатрин вилик пад кьун патал сечкидин вири участокар алай аямдин техникадалди таъминарун лазим я. РД-дин Кьилин ва Гьукуматдин Администрациядихъ ва шегьеррин, районрин администрацийрихъ галаз санал вири участокар патал компьютерар къачунва. Вири участокра ва комиссийрин дараматра видеокамераяр эцигзава. Абур сечкийрин юкъуз Интернетдихъ галаз алакъадани жеда.

И сечкийрин кьетIенвал мадни адакай ибарат я хьи, государстводин органрин ва сечкидин комиссийрин везифа сечкийрин вахтунда хатасуз гьалар жедайвал авун я. И кар патал сес гузвай ви­ри дараматар стационарный металлодетекторралди таъминарна кIанда. Да­гъустандин МВД-дин малуматдалди, исятда республикада стационарный 401 ва портативный 701 металлодетектор ава. Сес гузвай юкъуз абур вири ишлемишни ийида.

ЦИК-дин председатель Элла Панфиловади лагьайвал, президентдин сечкияр михьибур, законлубур хьун патал вири жуьредин серенжемар кьабулзава. Абурукай сад гуьзчивалдайбур (наблюдателар) тайинаруниз талукьарнавай къарар я. Ана къалурнавайвал, гуьзчияр­ яз общественный, пешекарвилин объединенийрин, пешекарвилин ва яратмишдай союзрин, гьакI коммерциядинбур ту­шир маса организацийрин векилар тайи­нариз жеда. Амма регионрин ва чкадин администрацийрин кьилерикай, абуруз табий къуллугъчийрикай, депутатрикай, судьяйрикай, прокуроррикай, сечкидин комиссийрин членрикай гуьзчияр жедач.

Дагъустандин Избиркомди малумарайвал, Дагъустанда кардик квай сечки­дин комиссийра гуьзчияр яз РД-дин Об­ще­­ственный палатадин векилри кIва­лах­да. Гуьзчи жез кIанзавай гьар сада республикадин ва муниципалитетрин Об­ще­ственный палатайриз чпин гьакъиндай хабар гун лазим я. Ахпа абур Обществен­­ный палатадин Советди тайинарда ва сечкийриз ва чпин везифайриз талукь тир чирвилер гун патал семи­нарар тешкилда­. Сечкийрин юкъуз Да­гъус­тан­дин сечкидин участокра 4 агъзурдав агакь­на гуьзчийри сесер гузвай гьалдал гуьзчивалда.

Сесер гузвай юкъуз вири участокар датIана электроэнергиядалди таъми­на­рунилайни сечкийрин нетижаяр аслу я. И кар фикирда кьуна, тади гьалда куьмек­­ гудай махсус 55 бригада туь­кIуьр­нава ва виринра дежурство тухудай дес­теяр­ни­ тайинарнава. Абуру 17-19-мартдин йи­къа­ра мукьуфдивди кIвалахда. Гьина эк­вер хкахьай ва я электролинияр пайгардикай хкатай дуьшуьшар хьайи­тIа, махсус бригадаяр чпин везифайрив эгечIда.

Идал алава яз, вири участокар электроэнергия гьасилдай автономный техникадалди, алакъа хуьдай телекоммуникациядин системайралди таъминарда.

Избиркомди СМИ-рин векилриз сечкидин комиссийра, участокра регистрация ийидай ва СМИ-ра кандидатрин гьа­къиндай таблигъатдин материалар чапдай, дараматар кирида кьуна, сечкичийрихъ галаз гуьруьшар кьиле тухудай къай­даяр, вахтарни тайинарнава.

18-мартдалди са акьван вахт амач. Сечкийра гьар сада иштиракун ва сес гун лазим я.

Нариман Ибрагьимов,
Земфира Бабаева


Всего просмотров: 18

Читайте также: