“Къванцин гаф”

Къадим Дербентдин музейра мукьвал-мукьвал шегьердиз, тарихдин метлеб авай чкайриз талукь тир мярекатар тешкилзава.

Гьа ихьтин лишандик кваз шегьерда авай дуьнь­я­дин культурайрин ва динрин тарихдин музейда­ ачух­навай выставка Къала-Къорейшдиз талукьди я.

Кьиблепатан Дагъустанда кьакьан дагъларикай са кукIушдал алай Къала-Къорейш хуьр — къеле, тарихдин делилрай аквазвайвал, дегь заманайра арабрин къурейшитри арадал гъайиди я. Да­гъустанда исламдин дин чукIурунин цен­трай­ри­кай сад хьайи и къеледин тарих тахминан ХIII-ХIХ виш йи­сар яз гьисабзава.

Къала-Къорейшдай жагъанвай дегьзаманайрин 20-далайни виниз сурарин кьилерихъ галай къванерин кхьинрай аквазвайвал, ана юкьван виш йиса­ра Кавказда машгьур яз хьайи Къайтагъдин уцмияр (правители) кучукнава.

Выставка ачухдай мярекатда “Дагъустандин хуьр” музей-заповедник — Этнографиядин комплекс” ГБУ-дин директор Зумруд Сулеймановади, Дербентдин музейрин комплексдин  директор Али Ибрагьимова, Дербент шегьердин имамрин советдин председатель Абубакар Аливердиева ва са жерге маса ксари иштиракна.

Зумруд Сулеймановади къейд авурвал,  Рос­сия­дин илимрин академиядин (РАН) Дагъустандин илимдин центрадин тарихчийри ва археологри кьил кутуналди тешкилнавай и выставкадихъ, анин экспонатрихъ. Дагъустандин тарих арадал атун ге­на­ни  дериндай чирунин барадай чIехи метлеб ава.

“Къванцин гаф” выставка алай йисан декабрдин юкьваралди давам жеда.

Кьиникьин лагердай катайбуруз

Малум тирвал, Ватандин ЧIехи дяведин йисара Гитлеран жаллатI­ри миллионралди инсанар кьиникьин лагерра, чан аламаз кана. Женгерин йисар къвердавай яргъаз къакъат­за­ва­тIа­ни, фашистри, чпик са тахсирни квачиз, аза­бар гайи, акьалтIай ягьсузвилелди телефайбур ва гьа са вахтунда, тешпигь авачир хьтин игитвилер къалуриз, лагеррай катайбурни несилри рикIе­лай алудзавач. И мукьвара Дербентдин “Женгинин баркаллувал” музейда ачухнавай выставкадин экспонатрини гьа и кардин гьакъиндай ша­гьид­валзава.

Александр Печерскийдин “Игит элкъвена хтун” лишандик кваз, фон­дунин вирироссиядин проектдин сергьятра аваз ачухнавай и выс­тавкада, кьиникьин Собибор  ла­герда Александр Печерский кьиле аваз бунт къарагъаруналди, есир­­виле гьатнавай советрин аскерар лагердай гьикI катнатIа ва абуру гьихьтин игитвал къалурна­тIа, гьадакай суьгьбетзавай документри рикIер къар­сурзава. Абур вилерал накъ­вар алачиз кIелиз хьун мумкин туш.

Выставкадин маса стенд 1942-1943-йисара советрин тIвар-ван авай художник Меир Аксельрода чIугунвай шикилриз талукьарнава. Экспонатри дяведин йисара кьур чилерал фашистри ислягь инсанриз гьихьтин азабар ганатIа къалурзава.

Выставка ачухдайла, А.Печерскийдин фондунин директор Юлия Макаровади Ватандин ЧIехи дя­ве­да­­­ Советрин халкьди гъалибвал къа­­занми­шай­далай инихъ 75 йис та­мам жезвай юбилейдиз гьазурвилер аквазвай вахтунда и выставкадихъ кесерлу метлеб авайди къейдна.

Нариман Къарибов


Всего просмотров: 53

Читайте также: