КьетIендаказ хуьзвай мулкарикай рахана

Январдин сифте кьилелай, Президентдин грантдин куьмекдалди гъиле кьунвай “ТIе­биат­дин кьетIендаказ хуьзвай мулкариз – виниз тир нетижалувал” проектдин сергьятра аваз, республикадин шегьердин ва муниципальный школайрин бинедаллаз  къурухдин чкайриз (заповедный) талукьарна “Да­гъустан­дин тIебиатдин кьетIендаказ хуьзвай мулкар” тIвар алай ачух тарсар кьиле тухвана.

2018-йисан 22-январдин делилралди, къурухдин чкайриз талукьарнавай тар­сар республикадин умуми образованидин 18 идарада кьиле тухванва ва, сан­лай къачурла, и тарсара 524 ученик­ди­, 22 муаллимди, государстводин “Дагестанский” къурухдин чкадин 7 къуллугъчи­ди, “Да­гъус­тан Респуб­ли­ка­дин илим­рин гъвечIи академия” ГБУ ДО-дин 4 муаллимди, Президентдин грант къазанмишай дестедин 3 векилди иштиракна.

Тарсар  Россиядин къурухрин чкайрин ва милли паркарин Йикъахъ галаз алакъалу авунва. Вагьши тIебиатдин ви­­ридуьньядин фондунин ва “Вагьши тIе­биат хуьнин центрадин” теклифдалди, и югъ чи уьлкведа 1997-йисалай баш­­­ламишна 11-январдиз къейдзава.

Тарсар биологиядин, географиядин муаллимри, алава образованидин педагогри, гьакIни  ООПТ-дин (Дагъустандин тIебиатдин кьетIендаказ хуьзвай мулкар) пешекарри тухвана.

ТIебиат хуьнин месэладиз талукьар­на  тарсар тухунин макьсад  акьалтзавай не­сил элкъуьрна кьунвай тIебиат­див му­къаятлудаказ эгечIиз вердишарун, ва­тандин тIебиатдин кьетIендаказ хуьзвай мулкарикай чирвилер артухаруналди, хайи ерийрал рикI хьунин гьиссер  мягьке­марун я. Аялри республикадин авай сад тир “Дагестанский” къурухдин чка­ди­­­кай, адан участокрикай, гьакIни региондин заказникрикай ва маса ООПТ-рикай малуматрихъ итижлудаказ яб акална.

Тарсар кьиле тухудайла алай аямдин технологияр ишлемишна, абурун куь­мекдалди аялривай Россиядин ва Да­гъус­тандин  тIебиатдин кьетIендаказ хуьзвай мулкариз “сейр” ийиз хьана.

И тарсара аялар “заповедный” ла­гьай гафунин манадин, ООПТ-рин  жуьреяр квелди тафаватлу ятIа, гьихьтин везифаяр абуру тама­мар­за­ватIа, ни ва гьикI хуьзватIа, уьлкведин агьалияр патал абурун важиблувал гьихьтинди ятIа ва ООПТ-дин къуллугъчийрал чпин кIва­лахда гьихьтин четинвилер гьалтзаватIа, гьа­дан гъавурда туна.

Россияда къурулухдин чкайрин ва милли паркарин Югъ, 11-январдиз къейд авун  дуьшуьшдай хкяна­вайди туш. И юкъуз Рос­сиядин Государст­водин къурухдин сад лагьай чка – Баргузинский – арадал гъанай. ИкI, 2017-йисуз чи уьлкведин къурухдин мулкарин государстводин къурулуш арадал гъиз башламишай йикъалай 100 йис  тамам хьанай. Алатай йис эколо­гиядин Йис яз малумарунни гьа и йи­къахъ галаз алакъалу тир.

Гьар са тарсунин эхирдай аялри ашкъидивди иштиракиз хьайи викторинаяр  тухвана. Мярекатда  активнидаказ иштиракай аялриз Дагъустандин къурухдин чкадин къуллугъчийри рикIел аламукьдай пишкешар ганва.

Ихьтин тарсар тухуни акьалтзавай не­сил экологиядин рекьяй савадлу авунин карда куьмек гузва.

Ислам Мегьамедов, “Дагъустандин илимдинни край чирдай центр” ДРОО-дин председатель,
Марьям Мегьамедова, “Дагестанский” къурухдин чкадин пешекар


Всего просмотров: 32

Читайте также: