Къанун-къайда хуьнин къагьриман

Мегьамед Оружеван — 60 йис

Лекьре цава чан гуда лугьуда. Игит касни яргъалди яшамиш жедач. Дагъустандин классик Омарла Батыраяхъ игитдикай ла­гьанвай ихьтин келимаяр ава:

Игитдин рехъ куьруь я, —

Гудач пара Аллагьди.

Терг тавуртIа душманри,

Суьргуьнда ам пачагьди…

(Таржумачи — М.Али)

Аламат я, саки 150 йис идалай вилик ла­гьанвай келимаяр ятIани, абур вичикай чун инал рахазвай касдин къилихрив, кардив, къуршахдив, кьисметдив акьван кьазва хьи, гуя ша­ирди вичин цIарар гьа и кас акуна теснифна.

Ваъ! Акунач абур чеб-чпиз. Амма игитар вири девирра, къилихрал, кьисметрал гьалтайла, сад-садаз ухшар жеда.

Мегьамед  Оружевич  Оружеван  бубадикай — Оруж Ярагьмедовичакай 2001-йисуз а касдин 70 йисан юбилейдиз бахшнавай “Рыцарь правопорядка” (“Къанун-къайдадин рыцарь”) ктаб акъуднава. “Юпитер” чапханада. Адаз уьмуьр гун патал зегьмет чIугуналди, бу­бадихъ галаз санал кIва­лахай, дуствилин алакъа­яр хвейи цIуд­ралди ксарин шикилар, рикIел хку­нар, шагьидвилер кIватIайди хва Мегьамед я. Бубади саки 40 йисалай виниз къанун-къайда­ хуьдай органра кIвалахна. Инсанрин патай ан­жах алхишарни тебрикар къазанмишна. И кар, инал тIвар кьунвай ктаб кIе­лайла, чир жезва.

Хцини бубадин рехъ давамарна. 1982-йисуз ада ДГУ-дин юридический факультет акьалтIарна, гьа йисалай республикадин прокуратурада жуьреба-жуьре къуллугърал хьана: стажердин, прокурордин куьмекчидин, райондин прокурордин заместителдин, 2001-2013-йисара — Махачкъала шегьердин Советский райондин прокурордин. И девирда ада тайин тир дережаярни къазанмишна. Юстициядин старший советникдин чиндив агакьна. Жуьреба-жуьре наградаярни, пишкешарни къачуна.

Мегьамед Оружеван тIвар гьахъвал, закондиз муьтIуьгъвал, намусдиз михьивал, руьгьдин хцивал, халкьдин гьар йикъан къайгъуйриз мукьвавал, архавал хуьзвай кас яз машгьур хьана. Меркезда ам чин тийи­дай лезги бажагьат авай. “Лезги газет” лагьайтIа, ада неинки вичиз, гьакI санал кIвалахзавай вири лезгийриз, хуьре авай мукьвабурузни кхьизвай. Газет кхьин тийиз­вай лезги ада саймиш тавурдини чаз чида.

Гьахьтин дуьшуьшри ихьтин чIала­рални чан гъанай:

Вуч гаф ава къилихдиз —

Кутаз жедач синихдик.

Милливилин дамарар

Хуьзва хци лайихдиз!

Бубадикай кхьенвай хьтин ктаб, белки, хцикайни кхьиз жедай. Гьадазни гьа са тIвар — “Рыцарь правопорядка” гуз жедай. Эхь, викIегь бубадихъ ви­­кIегь хва хьун — дамахлу кар я!

Мегьамед Оружевич заз гзаф мярекатра патавай акур хва я. Иллаки чи халкьдин “Садвал” гьерекатдик юзун квайла. Ам, закондин къаравулчи — къуллугъчи гьахъу­нин, халкьдин кьисметар гьахъ­лувилелди гьялунин, кIевевайди кIе­вяй акъудунин, зайиф­дан гъил кьунин терефдар тир. Шаир, гьикаятчи, фольклорист Абдул Фетягьа Мегьамед Оружеван гьа­къин­дай гьакьван таъсирдай очерк, тебрикрин чIалар кхьейдини чи рикIел алама. Оружев гьакъикъи Шарвилидин неведив гекъигнавай.

Гаф кватай чкадал лугьун: Мегьамед Оружевича яратмишдай лезги интеллигенциядин вири векилрихъ галаз сих алакъаяр хуьзвай. Вичин хсуси “Фан-Су” шадвилерин залда яратмишдайбуруз санал кIватI жедай, месэлаяр веревирддай къул туь­кIуьр­навай.

Лезги ватандин садвилин хьиз, ам адан дев­летар хийирлувилелди ишлемишунин, яни чи хуьрерал, саларални багъларал, ятарални та­марал чан хкунин, абурун къайгъуда хьунин­ терефдар тир. “Фан-Су” — хъвадай хийирлу цин чешме инсанрин сагъламвилин къуллугъда эц­игун патал къайгъу чIугурди гьам яз чида чаз.

Мегьамед Оружеван — прокурордин гьа­къиндай СССР-дин КГБ-дин гьуьрметлу къуллугъчи, РФ-дин ва РД-дин лайихлу юрист Сфи­буба Юсуфович Сфиева винидихъ тIвар кьунвай ктабда лагьанва: “Оруж Оружевани адан уьмуьрдин юлдаш Лариса Антоновнади акьал­тIай лайихлу веледар кIвачел акьалдна, тербияламишна, уьмуьрдин шегьредал акъудна. Абурун арада Мегьамед Оружевича — Махачкъаладин Советский райондин прокурорди кьетIен чка кьазва. ГьикI хьи, ада чи республикадин меркезда къанун-къайда мягькемариз, тахсиркарвилерихъ галаз женг чIугваз, чIехи къуватар серфзава”.

Ич ичин тарцивай яргъаз аватдач, лу­гьуз­ва халкьдин мисалда. Мегьамед Оружевича а ми­салдин гьахъвал вичин уьмуьрдалди су­бут­на.

Кьакьан дагъларал цифер гзаф кIватI жедай адет я. МуркIар — живерни абурал фад ва гзаф къвада.

Мегьамед Оружевичан кьисметни гьахь­тин­ди я. Садавайни субутиз тахьай чIу­­лав буьгьтен­рик кутуналди, пехил ксари ам вичин рикI алай къуллугъдивайни, гуьгъуьнлай, чна фикирзавайвал, уьмуьрдивайни фад къакъудна.

Алатай йисан февралдин вацра ам денбеден галукьай залум азарди эбеди яз а дуьньядиз хутахна.

Амма кьегьал хцин руьгьдин къамат садра­ни чи рикIелай алатдач. Адан 60 йисан юбилей­ дустари, хизанри вич галачиз кьиле тухузва.

Жуван гъилик квай чарарик къекъведайла, заз Мегьамед Оружеван тIвар алай са шиирни гьатна. Ам компьютердал кIватI­нава, вични “Кьве сеферда чандал хкай Лезгистан” ктабдин автор, генерал Муьгьуьдин Къагьриманован экуь къаматдиз бахшнава. Ана ихьтин цIарар ава:

Гьажи Давуд, Фетали хан

Чи несилрин дамах я.

Вири халкьар авур гьейран,

Лезгистандин дамах я…

Къенин юкъуз чаз герек я

Квез тешпигь тир регьберар.

Анжах садвал чаз куьмек я,

Мягькемардай сенгерар…

Заз чиз, и гафар Мегьамед Оружевичан веси хьиз я. Вични халисан руьгьдин регьберрикай сад тир…

Мерд Али  Жалилов


Всего просмотров: 195
Подпишитесь на наши каналы:

Читайте также:


Новости партнеров

Яндекс.КартыКарта распространения коронавируса в России и мире