Дидейрин диде!

Зи ихтилат вични диде тир духтурдикай я, заз гьеле мектебда амаз чизвайдакай.

Махачкъаладин аялар хадай 1-нумрадин кIвалин (роддомдин)  кьилин духтур, медицинадин илимрин кандидат, ба­жарагълу тешкилатчи, устад пешекар, ва­фалу юлдаш, руш, свас, диде  Земфи­ра  Шихсефиевна  Сефихановадиз (гила Гьажиева) за Тагьирхуьруьн-Къазмайрин юкьван школада тарсар гана, алатай асирдин 80-йисара. Урус чIалай ва литературадай. Са куьруь вахтунда зун ада кIелзавай классдин руководителни хьана. Гзаф бажарагълу, чирвилерихъ ялдай аялар авай, гьакьван хъсан крарикни (субботникрик, сиягьатрик, суваррин мярекатрик…) кьил кутадай, чпи тешкилдай а мярекатар. Земфи­ра а классдин аялрин башчи хьиз тир…

Йисар, вахтар алатна, гила а чIаван ученица чIехи коллективдин регьбер, лап жавабдар ва гьакьван герек пешедин сагьиб, вичин чирвилер ва тежриба датIана хкажзавай алим, неинки республикадин меркезда, гьакI адалай яргъарани гзафбуруз, иллаки дидейриз машгьур духтур, акушер-гинеколог я.

Адан устадвиликай, пешедиз вафалувиликай, гъейратлувиликай хейлин их­тилатар заз жуван хуьруьнви, илимрин кандидат, Дагъустандин халкьдин духтур Азедин Мурадович Эсетова авуна. ГьикI хьи, гьамни Земфирадин муаллим я.  ДГМИ-да акушер-гинекологвилин пешедай чирвилер гайи, гуьгъуьнлай гьа чун рахазвай роддомда адан  руководитель ва насигьатчи хьайи. Вичин са интервьюда З.Гьажиевади Азедин Мурадовичан гьакъиндай лагьанва: “Ам заз институтда тарсар гайи муаллим я. Азедин Мурадович гафуни атIудай, кар алакьдай, гъиле кьур гьар гьи кIвалах хьайитIани кьилиз акъуддай руководитель тир. Адан пешекарвилел, инсанвилин ерийрал, ада тухудай пятиминуткайрал чна-духтурри гьейранвалдай. Гуьгъуьнлай ам ДАССР-дин здравоохраненидин министерстводин кьилин акушер-гинекологвиле тайинарна”.

За и гафар тамамвилелди Земфира Шихсефиевнадиз вичизни хасбур яз гьисабзава. Дугъриданни, адан гъилик квай аялар хадай  кIвал алай аямдин вири истемишунриз жаваб гузвай, дидеяр ва балаяр саламатдиз хуьн патал герек вири мумкинвилер авай идарадиз элкъвенва. Ина, гьич тахьайтIа, акушерстводинни гинекологиядин чIехи кафедра кардик квайди гьисаба кьун кутугнава.

Махсус лабораторияр, технологияр, тадаракар арадал гъун ва кардик кутун алай аямдин шартIара регьятбур туш. “Базардин” шартIари басрух тагузвай са хелни амач.

Къе лагьайтIа, аялар хунин ва хуьнин­, сагълам несилар арадал гъунин месэлаяр, демографиядин кар алай месэлайрикай яз, государстводин лап кьакьан мертебайрани датIана вилик кутазва. Ам­ма регионрив а  къарарар ва къайгъударвал акьван фад-фад агакь тийизвайди чи гьар йикъан гьакъикъатди, республикада кьиле физвай бязи вакъиайри хъсандиз раижзава. Ихьтин шар­тIара аялар хадай кIвалерин пешекарри ва руководстводи гзаф крар-жавабдарвилер чпин хивез къачузва. Четинвилер чи девирдин инса­нар, иллаки дидеяр, гьеле аялдик тахьан­маз, сагъсузбур, зайифбур хьунихъ, маса шартIа­рихъ (яшайишдин, экологиядин, марифатдин ва маса) галаз алакъалу я. ЯтIани, чи республикада, гьа жергедай яз меркездани, аялар хунин кьадар къвердавай гзаф жезва. Юкьван гьисабдалди, чина вацра 500-600-аял кьван дуьньядал къвезвалда. Хкатунар-къвердавай тIи­мил. Гьа са вахтунда, виликрай ерли та­кур жуьредин азарар малум жезва, гьам дидеяр, гьам духтурар имтигьанра твазва. Инал чун а терефрикай рахазвач.

Дидейринни куьрпейрин сагъламвал хуьникай духтурди вичи лугьузва: “Са рахунни алач, духтурвилин кеспи четинди, жавабдарди, секинсузди, акушер-гинекологдин кIвалах мадни гзаф жавабдарди я, гьикI лагьайтIа, ада кьве касдин – дидединни аялдин сагъламвилин патахъай жаваб гузва…”

Им, дугъриданни, цIай гваз гуьгъуьниз калтугзавай хьтин кар я. Духтур акушер-гинекологдихъ секин йикъарни йи­фер­ бажагьат жезва. Иллаки йифери “сав­­кьатар” гзаф багъишда. Ихьтин ми­са­лар заз жуван ва хейлин мукьва-кьилийрин хизанрани са шумудра акуна. Ая­­лар ха­дай йикъар, вахтар хкязавайди туш. Су­варарни тIатIилар, хъуьтIерни гат­фа­рар, йиферни йикъар ина вилив хуьзвач. Бе­дендик чIехи хьанвай бицIек­ди экуь дуьньядихъ ялзава!.. Духтурар, санита­рар­, сестраяр, гьелбетда, хиза­нар­ни абурун къайгъуда гьатзава. Гьи чIа­вуз хьайи­тIани.

Дидевал хуьниз талукь яз Земфира Шихсефиевнади са мярекатдал авур рахунар зи рикIел генани хквезва: “Гьар са дишегьлидин-дидедин, папан, сусан, ру­­шан, вахан сагъламвилел гуьзчивал ая, кIвачел залан жезвай свас, руш гъи­ле-гъил аваз чкадин ФАП-да, я  район­дин­ поликлиникада учетда тур, ам мукь­вал-мукьвал акушер-гинекологди тайинарнавай вахтара ахтармишиз твах. Азар, синих малум хьанваз хьайи­­­­тIа, тади гьалда ам сагъардай серенжемар кьабула. Ибур диде жез гьазурвал аквазвай гьар са дишегьли­ди рикIел хвена ва тамамарна кIанза­вай крар я…”

Жуван са тебрикда за Земфира Шихсефиевна дуьньядиз машгьур Диде Терезадив гекъигнава. За а гафар гилани тикрарзава:

Чидач заз ви агалкьунрин эвезар.

Авач гьеле ахьтин дуьзгуьн терезар.

Белки, ятIа вун чи Лезги Тереза,

Зуьгьре гъед хьиз, рагъ чинаваз хъуьредай…

Ина кухтадай, хкуддай гафар авач. Зи гекъигунрихъ 8-Мартдин суварин юкъуз иллаки чпин дуьзвал, гьахълувал ава. Къуй гьамиша чаз икI акурай чи дидеярни сусар,  чи вахарни рушар!

Земфира Шихсефиевнадизни за дидейрин диде лугьунихъ гьа сир ава: дидеяр – хуьн, балаяр – хуьн!.. Квез сувар мубаракрай, гьуьрметлу дидеяр!

Мердали Жалилов


Всего просмотров: 230

Читайте также: