Дагълух хуьрерал чан хкин

Месэла къарагъарзава

Федеральный грант яз ахъайнавай пулдин такьатар ишлемишуниз та­лукь яз Да­гъустандин агьалийри  чпин теклифар гун алай вахтунда давам жезва. Журналист  Дашдемир  ШЕРИФАЛИЕВА  а  пулдин такьатар дагълух хуьрера механизмламишнавай МТФ-яр ва ОТФ-яр галай къулайдиз туькIуьрнавай гъвечIи ма­йи­шатар арадал гъуниз  серфун менфятлу яз гьисабзава. 

Алай вахтунда хци месэлайрикай сад чи дагълух хуьрер чу­кIун, квахьун я.  Бес гьикI хуьда, арадал хкида чи дагълух хуьрер? РФ-дин Гьукуматдин Къарардалди  (№2875-р, 2019-йисан 30-но­я­брь) Дагъустандиз грант яз ганвай 1267950,1 агъзур манат пул, зи фикир­дал­ди, дагълух хуьрер арадал хкунин мурад-метлебдиз серф авур­тIа хъсан я.

Месэла веревирд ийин. СССР-дихъ галаз санал чи хуьрерин колхозар, сов­хозарни чкIана. Абур чи хуьрер арадал гъизвай локомотивар тир.

Чкайрал хуьруьн майишат артмишунин, дагъвияр чпин хайи ерийра-хуьрера хуьнин (абур анрай мажбур хьана экъечI­зава) месэла гьукуматдин куьмек галачиз гьялиз тежедайди якъин я. Куьмекдин “рецептни” заз ихьтинди яз аквазва. Герек дагълух гьар са хуьре (гьатта гадарнавай Мацар, Грар, Ухулар, Хълар… хьтин чкайрани) ви­лик фенвай технологийралди механизмламишнавай МТФ-ринни ОТФ-рин гъвечIи “шегьерар” эцигин. Анра жинсинин (виш мал) калер ва я суьруь (2000 лапаг) хипер хуьн. Абурухъ гелкъуьн патал тахминан 10-15 хизандиз къулай шартIар авай яшайишдин кIвалер эцигин, агалкьунралди зегьмет чIуг­ва­дай ва ял ялдай вири мумкинвилер яратмишин.

Са вахтунда Каспийскда “Дагдизель”, Огнида шуьшедин завод хьиз, шегьер арадал гъидай хьтин кархана лугьур­ маналу ибара авай. Вичикай ихтилат физвай механизмламишнавай ва чпихъ яшайишдин къулай кIва­лер­­­ни галай МТФ-ярни ОТФ-яр чи хуьрер­ арадал хкидай надир карханаяр жеда. Хайи хуьрера гъилиз вацра-вацра мажиб къведай кIвалах, яшайишдин къулай шартIар  хьайитIа, анриз инсанар чеб чпелай хкведай.

И кар гьукуматди суьрсет хуьдай, гьялдай, маса гудай тамам къурулуш тешкилунихъ галазни алакъалу я. Дагъдин чкада герек хуьруьн майишатдин суьрсет гьасилзавай зегьметкеш, суьрсет хуьн, гьялун ва муьштеридиз маса гун хьтин къайгъуйрикай азад ва ам пакадин йикъахъ инанмиш жен. Суьрсет хуьдай ва гьялдай чкаяр лагьайтIа, талукь тир мумкинвилер авай райцентрайра тешкилин. Эхь, инал, белки, за са вуч ятIани дуьз лугьузвач жеди, зиди талукь тир бизнес план — проект туькIуь­рун ваъ, месэла къарагъарун, менфятлу теклиф гун я.

Уьлкведин сергьятар, хатасузвал хуьн хьиз, дагълар чан алаз хуьн, жемят недай-хъвадай суьрсетдал таъминарунни стратегиядин манадин важиблу месэла я. Ватандин ЧIехи дяведин четин йисара Дагъустандин дагълух хуьрерай дишегьлийрин, аялрин ва  яшлубурун гъилералди фронтдиз авур кьван куьмекар рикIел хкин. Оборонадин фондуниз са миллиард манатдилай гзаф пул кIватIнай (адакай 11 милли­ондилай артух — са Ахцегь райондай), тIуьн-хъунин ва алукIдай шейэрин вишералди вагонар рекье тунай ва икI мад. Дагълух хуьрер кьетIен чешмеяр я. Къайгъу чIуг­ваз, чан хкана, абур хуьнни авуна кIанда.

Дашдемир Шерифалиев

 


Всего просмотров: 85
Подпишитесь на наши каналы:

Читайте также:


Новости партнеров

Яндекс.КартыКарта распространения коронавируса в России и мире