Чахчар

Са шумуд хуьруьн мулкар авай Кьелегърин пелек Чахчарин хуьр квайди тир. Алай вахтунда ам хара­пIайриз элкъвенва (шикилда). Ам арадиз къведалди, а чка еке кьвалар тир лугьуда. Яшлубурун сиверай мадни ван хьайивал, “са гада Селияндай руш гваз катна, гьа и кьвалара­ ада кума авуна, абур гьана яшамиш жезвай. Йикъарикай са юкъуз и кьвалара  са гьихьтин ятIани ванер гьатна. Рушазни гададиз чпин гуьгъуьниз атанвайбуру ийизвай гьарай — эвер тирди чир хьана. “Къач, гада”, — лагьайла, гадади “Буйна чах-уйна чах гьара къачах”, — лагьай жа­ваб ганалда. Лезги чIалаз таржума авурла, “и падни кьвал, а падни кьвал — гьиниз катда?”

Гьа икI, хуьрел Чахчар тIвар акьалт­на. Хуьре гьа гададин тIварцIихъ­ Селияр, мадни Девеяр, Ге­тIе­яр, Элдерар, УстIарар, Душкъуяр ва маса тухумар авай. Муьгъверганар, Зугьрабар, Хважаяр, ЦIе­хуьлар, Гарагъар­ Чахчариз къунши хуьрер я. Хуьруьн уьруьшрин тIва­рар: Агъа цуцункал, Барза, Кьелече, КIелле, Гьуьндуьгар авай кIам, Муьгьуь­яр, Ягъун­кIам, Хъуршар, Хан илифай кIам, ТIитIидин бу­лах, Хандин булах.

Ватандин ЧIехи дяведин йисара Чахчарин хуьряй 86 кас фронтдиз фена. Абурукай 54 женгера телеф хьана.

1966-йисан залзалаяр себеб яз, хуьруьн жемят Самур пата авай Чах­­чарин-Къазмайрал куьч хьана. Са кьа­­дар жегьилар чпин куьгьне ерийрал чан хкунин мураддалди вини хуьруьз хъфена. Алай вахтунда ана 20-далай виниз кIвалер хъхьанва…­

И макъалада заз хуьруьн тарихда гел тур, адан тIвар машгьур авур ксарикайни кхьиз кIанзава. Абурун жергеда машгьур арабист Шихмурадов Алибегни (Шамил эфендидихъ галаз кIелна) ава. Ам 1937-йисан репрессийрик  акатна, Сибирдиз рекье тунай. Гьана телеф хьана. Гуьгъуьнлай­ тахсир квачирди яз тестикьар хъувуна. Гьасанов Теймуршагь — машгьур педагог, 1935-1937-йисара ада Докъузпара райОНО-дин заведующийвиле кIвалахна. Виликан Кьасумхуьруьн райондин Шихидхуьре 1920-йисуз школа ахъайна. Дагъустандин Кьиблепатан районра мектебра муаллимвал авуна. Ада Ватандин ЧIе­хи дяведин женгера иштиракна,  Баркаллувин III дережадин ва “Жуьрэтлувиляй” орденрин, хейлин медалрин сагьиб хьана. Кебир Гьасанова гзаф йисара республикадин къанун-къайда хуьдай органра, гьа гьисабдай яз МВД-дин министрдин заместителвилин къуллугъдални зегьмет чIугуна. И мукьвара адан тIварцIихъ Махачкъаладин Кяхулай поселокда, МВД-дин къуллугъчийрин иштираквални аваз, куьче ягъу­низ талукьарнавай митинг кьиле фе­на. Мегьамедмирзе Мерземетов — академик, ДГУ-дин ректор хьана. Чахчарин цIийиз эцигнавай школа адан тIварунихъ янава.

Хуьруьн тIвар машгьур авурбурун сиягьда мадни ава: Велимурадов Мусафенди — 20 йисалай виниз райондин кьил яз кIва­лахна, гуьгъуьнлай республикада еке къуллугърал хьана; Велимурадов Агъафенд — ке­рам­зитдин  заводдин директор; Гьасанов Эмир — Махачкъалада прокуратурадин къуллугъчи; Велиму­радов Эмирашим — Сталинграддин  къизгъин женгерин иштиракчи, хейлин наградайрин сагьиб; Гьасанов Абдула­шим — Бут-Къазмайрин школадин директордин куьмекчи, Россиядин Феде­рациядин образованидин лайихлу работник; Беглеров Гьажиба­ла — Мегьа­рамдхуьруьн райондин больницадин кьилин духтур, Да­гъустандин Халкьдин Собранидин депутат; Беглеров Эдгар, Эмиров­ Султан — и больницада хирургар, Эмиров Эрик — уролог; Эмиров Абдуллатиф — Та­гьирхуьруьн — Къазмайрин участковый больницада кьилин категориядин духтур; Стальская Шамсият — Чахчарин школадин директор; Алибегов Ревшан — Тагьирхуьруьн — Къазмайрин участковый больницадин духтур.

Хуьряй гзаф кьадар офицерар акъатайдини къейд ийиз кIан­зава.  Ингье­ абу­рукай са шумуд: полковникар — Аюбов Ибадуллагь, Абдулфатагьов На­­сидин, подполковникар — Абдуразакьов Абдуриза, Абдуразакьов Рзахан­, Гьасанов Ризван (Усугъчайдин погранотряддин начальник), Алистанов Сийи­дали, майорар — Гьасанов Замир, Миримов Абдулзакир, Алидаров Аб­дусалам, Гьасанов Айвар  (Хабаровский крайда заставадин начальник)­.

Спортсменар тир Гьажидавуд, Жавид Гьасановри дуьньядин­ чемпион­вилин тIварар къазанмишна. Мукьвара 70 йисан юбилей къейд авур РФ-дин лайихлу артист Абдул Гьа­бибован ери-бинени Чахчалай я.

Са гафуналди, чахчивийрихъ чпин краралди дамахдай ватандашар гзаф ава. Са макъалада абурун виридан тIварар кьаз хьун мумкин туш. Абуру вирида неинки хайи ерийра, гьакI республикадин, уьлкведин майданрани гьакъисагъвилелди зегьмет чIугуналди хуьруьн тIвар-ад хкажзава. Аферин! Кьилиндини, хайи ерийрихъ авай кIанивал квадарзавач. Сихдаказ алакъа хуьзва…

Алай вахтунда чахчивияр яшайишдин вири шартIаралди таъмин я. Кьве кас, фермерар яз, малар хуьнал машгъул я. Хуьре шуьмягъар михьи ийидай завод ава. Хейлин ксари ана кIва­лах­зава. Чешнелу юкьван школа, ФАП, спортдин чIехи майдан, клуб, туьквенар, хуьруьнвийрихъ виридахъ­ кьве мертебадин кIвалер ава. 66 касди чпив гвай арендадин чилерай бул бегьерар, еке къазанжияр къачузва. Къуй мадни берекатлу ва авадан хьурай чи багъри ерияр!

Музафар Гьасанов


Всего просмотров: 203

Читайте также: